Loma wali Leta
Pol wana Leleli
Baaba Houwan
Pol wana nawanawa etonina elana i nok i na panuwa Kolinita. Saugena o Pol nige ga i nonok panuwa Loma
elana, yaa toabulilek hi gewi heliya iyoho Loma eliyana. Toabulilek o enuna Yudiya gamagaliliyau, yaa
hi gewi nige Yudiya i oola. Pol nuwana hot ni na toabulilek Loma ni kitel ge nuwana ni lok al ni na labi
Sipein (1:11-12; 15:23-24). Yaa nige bosowaina sauga o ni lok ni na Loma, kaiwena toekelesiya labi Masidoniya
ge labi Akaiya, heiya Kolinita ana labi, wali mulolu hi lovivina-an ge hi pek Pol elana ni pwatanik toekelesiya
Yelusalema elal (15:25-28). Ana awa hot i ola Pol iyoho Kolinita, inoke toabulilek Loma wali leta ya
i ginol ge wali wasa i pek wana nuwatu kaiwena tage abwe ni na ni kitel.
I ola al, leta ya elana Pol i liwan Loma elal Wasa Waiwaisana kaiwena. Nuwatu bwabwatana hot leta ya
elana iyoho 1:17, i ba, “Wasa Waiwaisana i pankitela iyai te abulilek eliyana ge Yehoba i awa sapusapu-agila:
ana abatelipuna abulilek eliyana, ge ana abapwamowasi abulilek eliyana.” Pol i pamasal gamagalau gegewel,
bolo Yudiya ge bolo nige Yudiya i oola, heliya togegi Yehoba matanaa (1:18—3:20). Yaa Yehoba gamagalau
bolo hi abulilek Yeisu Keliso elana ni awa sapusapu-agil (3:21—4:25). Abwe al Pol i liwan yawal vavaluna
kaiwena, toto eliyana ge ta minaa ebo Yehoba iyaka i awa sapusapu-agila (awalehina 5-8).
Awalehina 9 ana siga 11 elal Pol pulowan etegana i ase. Pulowan o i ola hiwe. Isileli heliya Yehoba wana
hilihili gamagaliliyau, yaa Yeisu Keliso nige hi aabulilek-an, inoke nige pwamwal hi pwapwawa. Inoke
Pol i nel, “Ga i ola boda Isileli kaiweliya? Yehoba wana ginol elal tab i hanahanal? Tab i towaagil hoti?”
Yaka abwe wana nel o i lahe.
Yaka Pol i pamasal al kilau bolo Yehoba i awa sapusapu-agila wala pagan ge wala ginol ga ni ola, ekelesiya
gamwanaa, avalau elal ge tologugui elal (12:1—15:13). Mowamowasena Pol ge alonau hi mulolu toabulilek
Loma elal (awalehina 16).
1
1 Nau Pol, Keliso Yeisu wana totuwalali loloyowanina, nau Yehoba i yogaagau ya tabwa apostolo ge i teleyau
Wasa Waiwaisana na papaatena-an.
-
1:1
Tuw 9:15
2 Sauga houhouwena Yehoba i bateli abwe Wasa Waiwaisana ni gan, inoke palopitau bateli o hi pamasal ge
hi lelelian Buki Bwabwalena gamwanaa.
-
1:2
Loma 16:25-263 Wasa Waiwaisana o, he Natuna bana, iya wala Babala Yeisu Keliso. Tuwan elana iya Deibid tubutubunina,
4 yaa Yayaluwa Bwabwalena i teli iya Yehoba Natuna Togasisi, kaiwena i lutem yaomala.
5 Iya o mulolu i pem ge ya tabwa apostolo alana ana tobal kaiwena, inoke panuwa tomaha ge tomaha gamagaliliyau
nihi abulilek-an ge wana baaba nihi henapuan.
-
1:5
Tuw 26:16-18; Gal 2:7-96 He komiu al ge bolo ku minaa panuwa Loma, Yehoba i yogaagimiu ku tabwa Yeisu Keliso ana un gamagaliliyau.
7 Nau leta ya ya leli ge ya patuna i nowa komiu gegewemiu bolo ku minaa Loma, komiu Yehoba i nunuwana-agimiu
ge i yogaagimiu ku tabwa wana gamagalau.
Ya awanun Yehoba Tamala ge wala Babala Yeisu Keliso nihi muloluagimiu, ge wali nuwa laumwal atemiu ni
pakalaopop.
-
1:7
AlGe 6:25-26
Pol Nuwana Hot Ni Na Loma Ni Kitel
8 Nuwatu houwan i ola hiwe: Yeisu Keliso eliyana ya ba mulolu no Yabowaine elana komiu gegewemiu kaiwemiu,
kaiwena wami abulilek wasana panayawi labena gegewena iyaka hi hago.
9-10 Yehoba bosowaina no baaba hiwe ni patunahot, iya kaiwena ya tuwalali ginebi ge ateu bwalibwaligena ge
Natuna Wasana Waiwaisana ya papaatena-an. Yehoba i atena te sauga gegewena ya mimi awaawanun kaiwemiu.
Ya awanun Yehoba elana, ebo wana nuwatu i ola, inoke sauga ya abwe kamwasa ni pwela ge na nowa na kitemiu.
-
1:9-10
Tuw 19:21; Loma 15:2311 Nuwau hot na kitemiu ge na labemiu inoke Yayaluwa Bwabwalena wana guyau enuna nuku atena inoke nuku gasisi.
12 He no nuwatu i ola hiwe: no abulilek ni pagasisi-agimiu, ge i ola al wami abulilek ni pagasisi-agau.
13 Taliwau ge nuwau, nunuwau nuku atena te sauga i gewi ya nuwatu tage na nowa, yaa sauga gegewena bugul
etega i kausau. Nunuwau na nowa inoke no tuwalali enona ni gan ami boda elana, ni ola te iyaka i gan
panuwa tomaha ge tomaha elal.
-
1:13
Tuw 19:21
14 Nau Wasa Waiwaisana ya atena, he i ola te o vaga i gagan ge na wasaan gamagalau gegewel elal, bolo topana
Gilik ge bolo pana Gilik nige hi aatena, bolo wali aatena gaganil ge bolo hi nuwa gewagewa.
15 Heiya te kaiwena ge nuwau hot Wasa Waiwaisana na papaatena-an komiu al ge bolo ku minaa Loma eliyamiu.
16 Ateu i matuwa, Wasa Waiwaisana nige ya pupuluwawi-an, kaiwena sauga ebo ta papaatena-an, he Yehoba wana
gasisi to, ge gamagalau gegewel bolo hi hago ge hi abulilek ni pwamwalil. He houwan Yudiya baliya to,
ge i ola al bolo nige Yudiya i oola baliya.
-
1:16
Mak 8:38; 1Kol 1:18-24; Tuw 13:4617 Wasa Waiwaisana i pankitela iyai te abulilek eliyana ge Yehoba i awa sapusapu-agila: ana abatelipuna
abulilek eliyana, ge ana abapwamowasi abulilek eliyana. He i ola to Buki Bwabwalena ana baaba, i ba,
“Gamagalau bolo wali abulilek kaiwena ge Yehoba i awa sapusapu-agil, heliya yawal hot nihi pwawa.”
-
1:17
Loma 3:21-22; Hab 2:4
Gamagalau Gegi ana Ginol Hi Nunuwana-an, Yehoba ana En Hi Pek
18 Yehoba iyaka i pamasal te alona ge wana huga gamagalau i papakotil, kaiwena hi awatautau-an ge pagan
nanakina hi awaawaginol, inoke wali pagan nanakina o Yehoba ana aatena tutunahotina i paankaus heliya
ge avaliyau elal.
19 Yehoba i papakotil, kaiwena bugul bolo kila gamagalau bosowaina ta atena Yehoba kaiwena, i mwananal elal.
He Yehoba totona i pwamwananal elal.
-
1:19
Tuw 14:15-17; 17:24-2820 I telipunaa sauga toto Yehoba panayawi i ginol ana siga lan ebe, i mwananal hot gamagal eliyalil te wana
gasisi i mihot ge tunahot iya Yabowaine. He iya hot nige bosowaina gamagalau nihi kite mataliyaa, yaa
bugul bolo i ginolil nihi kite inoke bosowaina iya ana aatena ni gan elal. Inoke nige bosowaina epaepakuna
nihi ginol.
-
1:20
Yobi 12:7-9; Same 19:1
21 Bwagana Yabowaine hi atena, nige hi aawatauwan ge hi aawa Yabowaine-an, ge nige hi babaa mulolu elana.
Yaa wali nuwatu gegewena nige enona i gagan ge ateliya i gogou.
-
1:21
Epe 4:17-1822 Heliya hi ba, “Ama tosiba,” yaa age hi sigasiga.
-
1:22
Yel 10:14; 1Kol 1:2023 Bosowailiya te nihi kululu Yabowaine mihomihotina elana, yaa nige hi oola. Inoke hi kukululuek kakanun
elal, bolo hi goginolil ali awa i ola gamagal nige mihomihotina i oola, o ebo ali awa i ola bwasumu bolo
hi youyou, o ebo bolo hi nawanawa o ebo bolo hi yawayawal.
-
1:23
Log 4:15-19; Same 106:20
24 Inoke Yehoba i pialiyohil pagan nanakina bolo nuwaliya i noek nihi ginol ya, yaka pagan pulupuluwawena
hi awaawaginol ge avaliyau ge avaliyau tuwaliya hi patuwalali panapanak-an.
25 Wasa tutunahotina Yehoba kaiwena hi towani ge wasa kakakawena hi abulilek-an. Inoke wali tapwalolo elana
hi kululuek te bugul bolo Yehoba i ginolil elal, yaa nige hi kukululuek Toginol elana, toto tage kila
bosowaina sauga gegewena ta tobatobal-an. Ibwe. I ola.
26 Toto ya kaiwena inoke Yehoba i pialiyohil loneganega paganina gegetogana hi awaawaginol. Yowau avaliyau
ge wali pan yowau hi loneganega, toto tage bahi ni oola.
27 I ola al, bolau nige al avaliyau yowau hi kekenu, yaa wali pan bolau te hi hebabalel. Bolau avaliyau
ge wali pan bolau hi loneganega, inoke ginol o lahena nak i masamasala ya te eliyalil.
-
1:27
Lib 18:22; 20:13; 1Kol 6:9
28 I ola al, heliya hi ba, “Nige Yehoba ana nuwanuwatu etega i gagan eliyama,” inoke i pialiyohil wali nuwatu
sisigana elana ge ginol bolo tage bahi nihi giginol hi awaawaginol.
29 Nak tomaha tomaha hi kalaopopwi ololana ginol nanakina, tomemek, gegi paganina, lomwaketa, taulol, loapwanawa,
lokalokakawi ge loapapanak. Hi loloba,
30 avaliyau hi ba panapanak-agil, hi pihigelgel Yehoba elana, hi awatautau, hi hanaha ge hi ba heyagil.
Gegi ana loya hi sibaan, hinaliyau ge tamaliyau analiya nige hi hahago,
31 nige nuwatu sasapona i gagan eliyalil, wali bateli nige hi nunuwahikan, avaliyau nige hi nunuwana-agil
ge nige hi aatilomwan-agil.
32 Hi atena te Yehoba wana logugui i ba bolo ginol ololana o hi ginol nihi yaomal. Yaa bwagana, he ginol
o hi mimi awaawaginol ya, ge i ola al avaliyau bolo pagan maisena o hi awaawaginol hi awa wawaisi-agil.
